Mogelijkheden afdwingen sloop bestaande bebouwing

28 februari 2015 19:17 uur

Afdwingen van sloop van bestaande bebouwing, is dat mogelijk? Ja, in sommige gevallen bestaan hiervoor mogelijkheden. Bijvoorbeeld door een ‘rood-voor-rood-regeling” (ook wel ‘ruimte-voor-ruimte-regeling”).

Dit is een regeling waarbij bestaande (verouderde) bebouwing wordt gesloopt en ter compensatie van de sloopkosten nieuwe bebouwing, meestal minder groot van oppervlakte en vaak anders van functie, gerealiseerd mag worden. Als eigenaren van bestaande agrarische bebouwing in (een deel van) de bestaande bebouwing een andere functie willen realiseren dan de agrarische, kan afgedwongen worden dat een investering plaatsvindt in verbetering van de ruimtelijke uitstraling van het erf of omliggend gebied.

In een beleidsnota kan de gemeente vastleggen op welke manier de verbetering van de ruimtelijke uitstraling plaats moet vinden. Dit wordt vaak de “Nieuwe Economische Dragers regeling” genoemd. In een gemeentelijke of provinciale beleidsnota kan vastgelegd worden dat het aantal eenheden van een bepaalde functie in een specifiek gebied niet mag toenemen ten opzichte van een bepaald ijkmoment, bijvoorbeeld het aantal agrarische bedrijven in het buitengebied of het aantal recreatieeenheden in een regio. Nieuwe ontwikkelingen zijn dan alleen mogelijk als de aanvrager elders een bedrijf of eenheden saneert óf voldoende geld stort in een saneringsfonds (vaak in beheer bij de gemeente), waarbij het doel van dit saneringsfonds heel specifiek is omschreven en aangetoond kan worden dat er een ruimtelijke koppeling bestaat tussen de beide ontwikkelingen.

Hoe regelen? De afspraken tussen gemeente en initiatiefnemer worden meestal vastgel egd in een privaatrechtelijke overeenkomst. Maar jurisprudentie van de Raad van State laat zien dat deze borging niet voldoende is, omdat derden aan deze overeenkomst geen rechten kunnen ontlenen. De maatregelen moeten daarom ook afgedwongen kunnen worden via de regels van het bestemmingsplan middelseen voorwaardelijke verplichting. Een voorwaardelijke verplichting is een regel in het bestemmingsplan waarin bijvoorbeeld wordt bepaald dat een nieuwe functie wel is toegestaan, maar alleen als óók de beschreven maatregelen worden uitgevoerd. Als een initiatiefnemer gebruik wil maken van de bouwmogelijkheid, dan is hij of zij ook verplicht om de maatregel te realiseren.

Met een voorwaardelijke verplichting is het mogelijk een koppeling te maken tussen twee verschillende locaties. Een agrarisch bedrijf dat wordt gesloopt als compensatie kan immers een eind van de projectlocatie af liggen. Als het gaat om afdwingen van sloop omdat een gebouw gevaarlijk is door instortingsgevaar of brand et cetera zijn er helaas minder mogelijkheden om sloop af te dwingen. In het kader van veiligheid is het mogelijk de eigenaar te dwingen tot het nemen van maatregelen om het terrein zo af te sluiten dat Vng, februari 2015 een derde het terrein niet kan betreden. Jurisprudentie laat zien dat het afdwingen van daadwerkelijke sloop van het pand, zolang de situatie ter plaatse veilig is, lastig is. Wel blijkt uit jurisprudentie (zaaknummer 201401690/1) de mogelijkheid te bestaan om op grond van de excessenregeling uit de gemeentelijke Welstandsnota handhavend op te treden, bijvoorbeeld door het opleggen van een dwangsom (op grond van art 12 lid 1 jo 13a Woningwet). Dit kan helpen om de kosten-batenanalyse voor een eigenaar in het voordeel van sloop uit te laten vallen. Bron: VNG februari 2015