Amsterdam: Kan sloop van woningen op het IJplein voorkomen worden?

05 augustus 2019 18:18 uur

Buurtbewoners hebben een aanvraag tot beschermd stadsgezicht ingediend om sloop van woningen op het IJplein de voorkomen. Hoe kwam het zover? Een overzicht.

Januari 2018.

Paniek in Noord. De gemeente kondigt ­mogelijke sloopplannen aan voor woningen op het IJplein. Huurders komen in protest, waarna de gemeente een bewonersavond organiseert om te praten over de plannen.

De uitleg van de gemeente: het nieuwe metrostation voor de Noord/Zuidlijn in het Sixhavengebied zorgt voor extra drukte op het IJplein. Voor een doorgaande fietsroute vanaf de Van der Pekbuurt naar het IJplein moet het meest westelijke blok, dat het dichtst bij de pont ligt, verdwijnen.

Op 31 juli kunnen bewoners inspreken bij een vergadering van stadsdeelcommissie Noord om hun visie over de ontwikkelingen rondom het gebied te geven.

Redmar Riemersma (39), huurder sinds 2012 op het IJplein, krijgt ook drie minuten inspreektijd. Zijn pleidooi: laat van het IJplein een cultuurhistorische verkenning (CHV) uitvoeren. Hieruit kan komen dat de woonwijk de status van beschermd stadsgezicht verdient.

Het IJgebied heeft ‘unieke woningen’. Er staan twee grote blokken en twaalf kleinere vierkante blokken, ook wel ‘urban villa’s’ genoemd. In 1980 waren de woningen 100 procent sociale huur, wat vrijwel nergens anders het geval was. En het is het eerst uitgevoerde project van de ­inmiddels wereldberoemde architect Rem Koolhaas.

Bij de stadsdeelcommissie spreekt ook Yvette Taminiau (53). Zij is de voorzitter van Vereniging van Eigenaren het IJ en pleit voor renovatie van haar wijk. Na afloop raken Taminiau en ­Riemersma in gesprek en wisselen ze contactgegevens uit.

Maart 2018.

Het college komt tot een principeakkoord: renovatie van het IJplein, al wordt sloop nog niet uitgesloten. Mocht er toch iets tegen de vlakte gaan, dan wordt het vervangen door nieuwe ­sociale huurwoningen.

“Het IJplein is als een ensemble,” zegt Riemersma daarover. “Als je één deel eruit haalt, verdwijnt de hele harmonie.” Samen met Taminiau heeft Riemersma inmiddels de eerste plannen gemaakt om een aanvraag tot beschermd stadsgezicht van het IJplein in te dienen.

Ondertussen heeft de gemeente ook, deels door het inspreken van Riemersma, besloten om onderzoek naar het IJgebied te laten uitvoeren. De resultaten worden begin 2020 gebruikt om de plannen voor het Sixhavengebied definitief te maken.

November 2018.

‘Onmiskenbaar een baanbrekend ontwerp voor een woonwijk,’ staat in het net gepubliceerde onderzoek van de CHV. ‘Uniek’, mede door het grote aantal sociale huurwoningen, doordat ­elke woning uitzicht op het water heeft en de ­beplanting is afgestemd op de pasteltinten van de urban villa’s.

Verbeteringen staan ook in het rapport. Het ­IJplein moet een ‘impuls’ krijgen. ‘Verloedering en slijtage’ moet worden aangepakt en het ­‘dominante beeld van geparkeerde auto’s in sommige delen’ moet verminderen. Het advies: betrek buurtbewoners actief bij de plannen, net als dertig jaar geleden.

“We vonden de resultaten eigenlijk best positief, maar waren er nog niet gerust op,” zegt Riemersma nu. Hij is bang dat als toch het meest westelijke gebouw verdwijnt, dit gevolgen heeft voor de andere blokken. “Als één dominosteen valt, kan de rest ook vallen.”

Riemersma en Taminiau zijn ondertussen zo’n acht maanden bezig met hun aanvraag voor beschermd stadsgezicht. Ze lezen boeken over het IJplein en leggen contact met architecten en wetenschappers om te achterhalen wat het IJplein betekend heeft voor de Nederlandse architectuur en de wetenschap. “We hebben er een kleine studie van gemaakt,” vertelt ­Riemersma met een lach.

Juli 2019.

De aanvraag wordt ingeleverd. Een 18 pagina tellend verzoek, inclusief literatuurlijst en steunbetuigingen van wetenschappers en ­architecten. Tot in de puntjes en details opgeschreven, zoals Koolhaas het IJplein heeft ontworpen.

Januari 2020.

Het is rond deze tijd dat de gemeente besluit wat er gaat gebeuren met het Sixhavengebied. De ­resultanten van de CHV worden gebruikt om de plannen voor het Sixhaven gebied definitief te maken.

Voor Riemersma en Taminiau is het afwachten of ze dan te horen krijgen of hun woningen beschermd stadsgezicht worden. De aanvraag kan namelijk zo’n zeven maanden duren, waardoor het besluit over de inrichting van Sixhaven tegen die tijd al gemaakt kan zijn. Riemersma: “Doordat er al onderzoek naar het IJgebied is gedaan, hebben we er alle vertrouwen in dat de aanvraag sneller wordt behandeld.” Bron: ad.nl 2-8-19